فَبَعَثَ اللَّه النَّبِيِّينَ مُبَشِّرِينَ وَمُنْذِرِينَ وَأَنْزَلَ مَعَهُمُ الْكِتابَ ( 1 ) . . . ، و لم يقل « الكتب » . * ( وَرُسُلِه ) * ، جمع رسول باشد ، و حسن بصرى خواند : « و رسله » به سكون « سين » لتوالى الحركات . و يك روايت از نافع آمده است : و كتبه و رسله . * ( لا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِه ) * ، در ايمان تفريق نكنيم ( 2 ) ميان رسولان ، نگوييم ( 3 ) : نُؤْمِنُ بِبَعْضٍ وَنَكْفُرُ [ 383 - پ ] بِبَعْضٍ ( 4 ) . . . ، [ 383 - پ ] چنان كه جهودان گفتند . و يعقوب خواند ( 5 ) : « لا يفرّق » ردّا على لفظ الكلّ ، او على الرّسول - عليه السلام . و در كلام « قول » محذوف است ، و تقدير آن است ( 6 ) : و قالوا لا نفرق بين احد ، و عرب حذف بر ( 7 ) قول بسيار كنند ، و در قرآن از اين بسيار است ، و منها قوله : وَالْمَلائِكَةُ يَدْخُلُونَ عَلَيْهِمْ مِنْ كُلِّ بابٍ ، سَلامٌ عَلَيْكُمْ ( 8 ) ، اى : يقولون ( 9 ) سلام عليكم ، و قوله : وَلَوْ تَرى إِذِ الْمُجْرِمُونَ ناكِسُوا رُؤُسِهِمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ رَبَّنا . . . ( 10 ) ، اى يقولون ربّنا ، و قوله : وَالَّذِينَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِه أَوْلِياءَ ما نَعْبُدُهُمْ ( 11 ) . . . ، اى قالوا ما نعبدهم ، و امثال اين بسيار است . و در مصحف عبد اللَّه مسعود چنين است كه : لا يفرقون ( 12 ) ، بر اين وجه به تقدير محذوف حاجت نباشد ، و « بين » از ميان دو كس باشد يا بيشتر ، و براى آن گفت : « بين احد » ، و نگفت بين آحاد ، كه لفظ احد در جاى جمع به كار دارند ، قال اللَّه تعالى : فَما مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ عَنْه حاجِزِينَ ( 13 ) ، و قال النّبىّ - عليه السلام : ما احلَّت الغنائم لاحد سود الرّؤس غيركم ، و قال رؤبة : اذا امور النّاس ديكت دوكا لا يرهبون احدا رأوكا * ( وَقالُوا سَمِعْنا وَأَطَعْنا ) * ، فرمان ( 14 ) تو شنيديم ( 15 ) و مطيع راى توايم ، خلاف آن كه جهودان گفتند : سَمِعْنا وَعَصَيْنا ( 16 ) .

--> ( 1 ) . سوره بقره ( 2 ) آيه 213 . ( 2 ) . همه نسخه بدلها از . ( 3 ) . مج ، وز : بگوييم . ( 4 ) . سوره نساء ( 4 ) آيه 150 . ( 6 - 5 ) . مب كه . ( 7 ) . همه نسخه بدلها : ندارد . ( 8 ) . سوره رعد ( 13 ) آيه 23 و 24 . ( 9 ) . مج ، وز : ام يقولون . ( 10 ) . سوره سجده ( 32 ) آيه 12 . ( 11 ) . سوره زمر ( 39 ) آيه 3 . ( 12 ) . وز : لا نفرّقون ، دب ، آج ، لب ، مب ، مر : لا تفرّقون . ( 13 ) . سوره حاقّه ( 69 ) آيه 47 . ( 14 ) . مج ، وز : حكم . ( 15 ) . همه نسخه بدلها : بشنيديم . ( 16 ) . سوره بقره ( 2 ) آيه 93 .